Bảo mật Zalo gói gọn trong năm việc: đặt mã khoá cho ứng dụng, rà và đăng xuất các thiết bị lạ trong danh sách thiết bị đăng nhập, chỉ quét mã QR đăng nhập trên máy tính của chính mình, không đọc mã xác thực cho ai, và chỉnh quyền riêng tư để người lạ không thấy số điện thoại, ngày sinh. Phần lớn các vụ mất Zalo đi qua một trong những cánh cửa đó.
Zalo cập nhật giao diện thường xuyên, tên mục có thể khác giữa các phiên bản và giữa điện thoại với máy tính. Các cài đặt dưới đây thường nằm trong phần Cài đặt, mục Tài khoản và bảo mật hoặc Quyền riêng tư. Bài nói theo nguyên lý; khi không thấy đúng tên mục, hãy dùng ô tìm kiếm trong cài đặt của ứng dụng hoặc xem phần hỗ trợ chính thức.
Tài khoản Zalo thường bị chiếm qua đường nào
Zalo gắn với số điện thoại, đăng nhập trên máy mới cần mã xác thực gửi về số đó hoặc xác nhận từ thiết bị đang đăng nhập. Vì vậy kẻ xấu ít khi "phá" Zalo bằng kỹ thuật; họ đi đường tắt qua con người. Đường thứ nhất là xin mã: một người quen, một nhân viên tự xưng, nhắn "mình gửi nhầm mã vào số bạn, đọc lại giúp". Mã đó là mã đăng nhập Zalo của bạn trên máy của họ.
Đường thứ hai là mã QR. Zalo trên máy tính và trên trình duyệt cho đăng nhập bằng cách dùng điện thoại quét một mã QR hiện trên màn hình máy tính. Nếu ai đó gửi cho bạn một mã QR kèm lời mời "quét để nhận quà", "quét để vào nhóm", "quét để xác minh", rất có thể đó là mã đăng nhập Zalo trên máy của họ; bạn quét và xác nhận là bạn vừa cho họ vào tài khoản của mình.
Đường thứ ba là máy tính dùng chung: máy ở cơ quan, ở tiệm in, máy của bạn bè. Bạn đăng nhập Zalo để gửi tệp rồi quên đăng xuất; phiên đăng nhập còn đó nhiều ngày. Đường thứ tư là điện thoại không khoá màn hình, ai cầm cũng mở được Zalo. Bốn đường này đều đóng được bằng cài đặt có sẵn và vài thói quen, không cần phần mềm nào khác.
Đặt mã khoá Zalo và khoá màn hình
Mã khoá Zalo là một lớp riêng cho ứng dụng: ngay cả khi điện thoại đang mở, muốn vào Zalo vẫn phải nhập mã hoặc dùng vân tay, khuôn mặt. Lớp này có ích khi bạn hay đưa máy cho người khác mượn, cho con chơi, hay để máy trên quầy hàng.
- Kiểm điện thoại đã có khoá màn hình. Đây là lớp nền; nếu máy không khoá, mọi cài đặt bên trong đều yếu đi.
- Mở Zalo, vào phần Cài đặt, tìm mục mã khoá hoặc khoá ứng dụng (thường trong Tài khoản và bảo mật).
- Bật mã khoá, đặt mã khác với mã mở máy và khác ngày sinh.
- Nếu máy hỗ trợ, cho phép mở bằng vân tay hoặc khuôn mặt để không phiền mỗi lần mở.
- Chọn thời gian tự khoá ngắn, để khi bạn rời máy vài phút là Zalo tự khoá lại.
- Nếu phiên bản của bạn có thêm tuỳ chọn xác thực khi đăng nhập trên thiết bị mới hoặc xác thực hai lớp, bật nó lên và đọc kỹ hướng dẫn khôi phục đi kèm.
Một điểm hay bị quên: mã khoá chỉ bảo vệ ứng dụng trên điện thoại, không tự áp dụng cho Zalo trên máy tính. Máy tính cần được khoá màn hình và Zalo trên đó cần được đăng xuất khi bạn không dùng, nhất là ở nơi làm việc.
Rà danh sách thiết bị đang đăng nhập
Zalo có danh sách các thiết bị và trình duyệt đang đăng nhập tài khoản của bạn, thường nằm trong phần Tài khoản và bảo mật, với tên như thiết bị đăng nhập hoặc quản lý thiết bị. Mỗi dòng thường cho biết loại thiết bị, hệ điều hành và thời điểm đăng nhập. Mở danh sách này mười lăm giây là biết ngay có ai khác đang đọc tin nhắn của bạn hay không.
Khi xem, đặt câu hỏi cho từng dòng: đây có phải máy của mình không, mình có đăng nhập ở đó lúc ấy không. Những dòng thường gặp và vô hại là điện thoại đang dùng, máy tính ở nhà, máy tính ở cơ quan. Những dòng cần đăng xuất ngay: máy tính bạn từng mượn, trình duyệt trên máy lạ, thiết bị có tên hoặc hệ điều hành bạn không dùng. Khi đã đăng xuất một thiết bị lạ, nên đổi mã khoá và kiểm lại quyền riêng tư, vì thiết bị lạ có thể đã thấy được tin nhắn cũ.
Ví dụ giả định: chị Hoa làm kế toán, dùng Zalo trên máy tính văn phòng để nhận chứng từ. Khi chuyển việc, chị bàn giao máy nhưng quên đăng xuất Zalo. Ba tuần sau, chị vẫn thấy máy tính đó trong danh sách thiết bị, nghĩa là người dùng máy mới có thể đọc mọi tin nhắn gia đình chị. Thói quen rà danh sách mỗi tháng một lần, và luôn rà trước khi nghỉ việc hay bán máy, ngăn được chuyện như thế.
Quét mã QR: quy tắc một dòng
Chỉ quét mã đăng nhập hiện trên máy tính bạn đang ngồi trước mặt. Mã QR đăng nhập Zalo là để chính bạn đăng nhập trên máy tính của bạn. Không có lý do hợp lệ nào để quét một mã QR đăng nhập do người khác gửi qua tin nhắn, ảnh chụp hay đường dẫn.
Đọc kỹ màn hình xác nhận sau khi quét. Sau khi quét, Zalo trên điện thoại thường hiện một màn hình hỏi bạn có muốn đăng nhập trên thiết bị nào đó không, kèm thông tin thiết bị. Nếu bạn không chủ động đăng nhập, bấm từ chối, dù lời nhắn kèm theo nói gì.
Mã QR thanh toán khác mã QR đăng nhập. Người bán hàng dùng mã QR để nhận tiền; đó là mã của ngân hàng, quét bằng ứng dụng ngân hàng. Không quét mã thanh toán bằng Zalo, và không quét mã của ai bằng tính năng quét QR trong Zalo khi không rõ mã đó dùng để làm gì.
Mã QR kết bạn, vào nhóm thì sao. Mã kết bạn và mã nhóm thường chỉ mở trang hồ sơ hoặc trang nhóm, không đăng nhập gì. Nhưng vì mắt thường không phân biệt được các loại mã, nguyên tắc an toàn vẫn là: sau khi quét, đọc kỹ điện thoại đang hỏi bạn xác nhận việc gì.
Quyền riêng tư: ai thấy gì về bạn
Người lạ biết số điện thoại, ngày sinh và ảnh gia đình của bạn có đủ nguyên liệu để mạo danh bạn hoặc dựng kịch bản lừa người thân. Các cài đặt dưới đây thường nằm trong mục Quyền riêng tư; tên gọi có thể khác theo phiên bản.
| Cài đặt | Rủi ro nếu để mở | Gợi ý |
|---|---|---|
| Cho phép tìm bạn qua số điện thoại | Người lạ có số của bạn (từ một danh sách rò rỉ) tìm ra ngay hồ sơ, ảnh, tên thật | Tắt nếu bạn không bán hàng qua Zalo cá nhân |
| Hiển thị ngày sinh | Ngày sinh hay được dùng làm mật khẩu, mã PIN, câu trả lời bảo mật | Ẩn năm sinh hoặc ẩn hẳn |
| Ai được xem nhật ký | Ảnh con cái, nhà cửa, nơi làm việc lộ cho người lạ | Chỉ bạn bè, hoặc giới hạn số ảnh người lạ được xem |
| Nhận tin nhắn, cuộc gọi từ người lạ | Mở cửa cho tin nhắn lừa, cuộc gọi giả danh | Chỉ bạn bè, trừ khi cần cho công việc |
| Hiển thị trạng thái truy cập | Kẻ lừa biết lúc nào bạn đang hoạt động hoặc vắng mặt | Tắt nếu không cần |
| Cho phép thêm vào nhóm không cần đồng ý | Bị kéo vào nhóm "đầu tư", nhóm quảng cáo đáng ngờ | Yêu cầu đồng ý trước khi vào nhóm, nếu có tuỳ chọn |
Nếu bạn bán hàng qua Zalo, có thể cần để mở một số mục cho khách tìm được. Khi đó, cân nhắc tách riêng một tài khoản bán hàng với tài khoản cá nhân và gia đình, để ảnh con cái, nhóm gia đình không nằm chung chỗ với khách lạ.
Nhóm Zalo: cài đặt cho người quản trị nhóm gia đình, lớp học, khu phố
Nhiều người là trưởng nhóm của một nhóm Zalo đông người: nhóm phụ huynh, nhóm khu phố, nhóm họ hàng. Nhóm đông là nơi kẻ xấu thích trà trộn, vì một tin nhắn giả mạo gửi vào nhóm tới được hàng trăm người cùng lúc, và người đọc dễ tin vì nghĩ "người trong nhóm mà". Người quản trị nhóm có trong tay vài cài đặt giúp đóng bớt cửa, thường nằm trong phần tuỳ chọn hoặc cài đặt của nhóm; tên gọi tuỳ phiên bản.
Cài đặt nên xem đầu tiên là duyệt thành viên mới: bật để mỗi người được thêm vào nhóm phải qua trưởng hoặc phó nhóm duyệt. Tiếp theo là quyền đổi tên nhóm, ảnh nhóm, ghim tin nhắn: giới hạn cho người quản trị, để không ai có thể ghim một "thông báo" giả lên đầu nhóm. Cuối cùng là đường dẫn mời vào nhóm: nếu đường dẫn đã bị chia sẻ ra ngoài, tắt rồi tạo lại.
Với nhóm có trẻ em hoặc phụ huynh, người quản trị nên đặt sẵn một quy ước ghim đầu nhóm: thông báo thu tiền chỉ do người phụ trách gửi, ai thấy yêu cầu chuyển khoản lạ thì hỏi lại trực tiếp trước khi làm. Một tài khoản thành viên bị chiếm có thể nhắn vào nhóm dưới tên thật của họ, và quy ước có sẵn giúp mọi người dừng lại kiểm trước khi chuyển tiền.
Khi đổi điện thoại, bán máy cũ hoặc nghỉ việc
Những thời điểm chuyển đổi là lúc tài khoản dễ để lại "cửa sau" nhất, vì có hai thiết bị cùng giữ tài khoản và người ta vội.
- Sao lưu tin nhắn trước khi chuyển máy bằng tính năng sao lưu của Zalo, và kiểm bản sao lưu được lưu ở đâu (tài khoản đám mây nào, ai có quyền vào tài khoản đó).
- Đăng nhập Zalo trên máy mới, khôi phục tin nhắn, kiểm tra đủ rồi mới xử lý máy cũ.
- Trên máy cũ: đăng xuất Zalo, đăng xuất tài khoản gốc của điện thoại, rồi khôi phục cài đặt gốc. Chỉ xoá ứng dụng thôi là chưa đủ.
- Mở danh sách thiết bị đăng nhập từ máy mới, chắc chắn máy cũ đã biến mất khỏi danh sách.
- Khi nghỉ việc: đăng xuất Zalo trên máy tính cơ quan, xoá tệp đã tải về từ Zalo trong thư mục tải xuống của máy đó, kiểm danh sách thiết bị một lần nữa từ điện thoại.
- Ảnh giấy tờ (căn cước, sổ hộ khẩu cũ, hợp đồng) từng gửi qua Zalo vẫn nằm trong cuộc trò chuyện và trong thư mục ảnh của máy. Rà và xoá những ảnh không còn cần, ở cả hai phía nếu có thể.
Nếu đã thấy dấu hiệu tài khoản bị chiếm, như bạn bè nhận tin nhắn vay tiền từ Zalo của bạn hoặc bạn không đăng nhập được nữa, đó là tình huống xử lý sự cố: báo ngay cho bạn bè qua kênh khác, liên hệ hỗ trợ chính thức của Zalo, và làm theo thứ tự trong mục Khi bị lừa, bị hack, lộ dữ liệu.
Câu hỏi thường gặp
Zalo có xác thực hai lớp không?
Đăng nhập Zalo trên thiết bị mới vốn đã cần mã gửi về số điện thoại hoặc xác nhận từ thiết bị đang dùng. Tuỳ phiên bản, Zalo có thể có thêm tuỳ chọn bảo mật đăng nhập; hãy xem mục Tài khoản và bảo mật trong cài đặt của bản bạn đang dùng, và bật mọi tuỳ chọn xác thực bổ sung có ở đó.
Làm sao biết Zalo của mình đang đăng nhập trên máy khác?
Mở mục quản lý thiết bị đăng nhập trong phần Tài khoản và bảo mật. Danh sách cho biết các thiết bị và trình duyệt đang giữ phiên đăng nhập. Thiết bị nào bạn không nhận ra, đăng xuất ngay, đổi mã khoá Zalo và kiểm các tin nhắn đã gửi đi gần đây xem có tin nào không phải của bạn.
Người khác có thể đọc tin nhắn Zalo của mình mà mình không biết không?
Có, nếu họ đang giữ một phiên đăng nhập trên máy tính hoặc trình duyệt mà bạn quên đăng xuất, hoặc cầm được điện thoại của bạn khi không có khoá. Rà danh sách thiết bị và đặt mã khoá ứng dụng là hai việc chặn được phần lớn trường hợp này.
Có nên dùng Zalo trên máy tính ở quán net hoặc tiệm in không?
Hạn chế tối đa. Nếu buộc phải dùng, đăng nhập qua trình duyệt ở chế độ ẩn danh, làm xong việc thì đăng xuất ngay, rồi mở danh sách thiết bị trên điện thoại để chắc chắn phiên đó đã biến mất. Không tải tệp xuống máy đó, hoặc xoá hẳn khi rời đi.
Quét nhầm mã QR lạ bằng Zalo thì phải làm gì?
Nếu đã bấm xác nhận đăng nhập, mở ngay danh sách thiết bị và đăng xuất thiết bị lạ, đổi mã khoá, báo cho bạn bè và người thân rằng có thể có tin nhắn giả mạo từ tài khoản của bạn trong thời gian qua. Nếu chưa bấm xác nhận, chỉ cần thoát màn hình và không làm gì thêm.
Cha mẹ lớn tuổi dùng Zalo nên cài đặt những gì trước?
Ba việc đầu: đặt khoá màn hình điện thoại, chặn tin nhắn và cuộc gọi Zalo từ người lạ, ẩn ngày sinh và không cho tìm qua số điện thoại. Kèm một quy ước dễ nhớ: không đọc mã số nào cho ai, không quét mã QR do người khác gửi. Người thân nên kiểm danh sách thiết bị đăng nhập của cha mẹ vài tháng một lần.